Thông tin tổng hợp về bệnh gan nhiễm mỡ

50 Lượt xem

Bệnh gan nhiễm mỡ (fatty liver), còn có nhiều tên gọi khác nhau như fatty liver disease (FLD), steatorrhoeic hepatosis, steatosis hepatitis and hepatosteatosis, là tình trạng có rất nhiều không bào chất béo triglyceride tập trung ở các tế bào gan trong quá trình thoái hóa mỡ.

>> Xem thêm: Biểu hiện của gan nhiễm mỡ là gì?

>> Xem thêm: Gan nhiễm mỡ – Nhiều người mắc nhưng lại khó phát hiện

Mặc dù có rất nhiều nguyên nhân khác nhau, song gan nhiễm mỡ có thể được xem như là căn bệnh duy nhất xuất hiện rộng khắp ở những người uống nhiều rượu và những người béo phì (có hoặc không có tác động của tình trạng kháng insulin ). Bệnh này cũng liên quan đến các căn bệnh có ảnh hưởng đến sự chuyển hóa chất béo. Xét về mặt hình thái học, rất khó để phân biệt gan nhiễm mỡ do rượu bia với gan nhiễm mỡ khác, và cả hai loại này đều làm lượng chất béo ứ đọng trong tế bào gan ở dạng macrovesicular (những hạt mỡ lớn đẩy lệch nhân) và microvesicular (những hạt mỡ nhỏ nằm xung quanh nhân tế bào) thay đổi tùy vào giai đoạn của bệnh.

NGUYÊN NHÂN GAN NHIỄM MỠ

Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

Thông thường, gan nhiễm mỡ liên quan đến rượu bia và hội chứng chuyển hóa (tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì, và rối loạn mỡ máu), nhưng cũng có thể do rất nhiều các nguyên nhân khác nữa.

Do chuyển hóa

Rối loạn hấp thụ chất béo và vitamin liên quan, rối loạn dự trữ glycogen, bệnh weber-christian, bệnh Wolman, gan nhiễm mỡ cấp ở thai kỳ, loạn dưỡng mỡ.

Do dinh dưỡng

Tình trạng thiếu dinh dưỡng, dinh dưỡng hoàn toàn ngoài đường ruột, sụt cân nhanh, hội chứng shock khi cho ăn lại sau khi bị đói lâu ngày, phẫu thuật bỏ qua hỗng hồi tràng, phẫu thuật bỏ qua dạ dày, túi thừa hỗng tràng bị viêm nhiễm nặng.

Do thuốc và độc tố

Amiodarone, methotrexate, diltiazem, điều trị antiretroviral mức độ cao, glucocorticoies, tamoxifen, các chất độc tự nhiên gây thương tổn cho gan (như phot-pho, nhiễm độc do nấm).

Nguyên nhân khác

Bệnh viêm ruột, HIV, viêm gan C đặc biệt là loại 3.

BỆNH HỌC GAN NHIỄM MỠ

Tình trạng nhiễm mỡ chính là sự tích lũy chất béo trung tính triglyceride trong không bào. Ở giai đoạn đầu, ở các tế bào gan xuất hiện những không bào chất béo nhỏ (liposomes) xung quanh nhân tế bào ở dạng microvesicular. Trong giai đoạn này, các hạt mỡ tổng hợp rải rác bên trong tế bào gan nhưng không chiếm chỗ của nhân nằm ở trung tâm tế bào. Ở những giai đoạn sau, kích cỡ của các không bào này tăng dần lên, đẩy nhân về ngoại biên tế bào và tạo nên dạng chiếc nhẫn có khắc hình trên đó, hay là dạng macrovesicular. Có thể phác họa những bọng mỡ này một cách rõ ràng; và về phương diện quang học gần như trống rỗng vì các chất béo đã bị phân hủy trong quá trình chuyển biến mô. Những không bào lớn có thể kết hợp tạo thành một nhóm, tạo thành những ụ mỡ – những thương tổn không thể thay đổi được. Thoái hóa mỡ dạng macrovesicular là phổ biến nhất và thường liên quan đến việc uống rượu, các bệnh tiểu đường, béo phì và nhiễm độc corticosteroids. Gan nhiễm mỡ cấp ở thai kỳ và hội chứng Reye là hai ví dụ điển hình của tình trạng suy gan nặng do nhiễm mỡ dạng microvesicular gây nên. Việc chẩn đoán thoái hóa mỡ gan được thực hiện khi chất béo trong gan vượt quá 5-10% trọng lượng của gan.

Những khiếm khuyết trong quá trình chuyển hóa chất béo làm phát sinh bệnh gan nhiễm mỡ. Bệnh này có thể do sự mất cân bằng trong việc tiêu thụ và đốt cháy năng lượng gây ra tích lũy chất béo, hoặc có thể là hậu quả của việc phản ứng với chất insulin trong khi việc vận chuyển các axit béo từ các mô chứa mỡ về gan lại tăng lên. Sự suy yếu hay ức chế các phân tử cơ quan nhận cảm (PPAR-α, PPAR-γ và SREBP1) – cơ quan chịu trách nhiệm quá trình oxi hóa và tổng hợp các axit béo – lại góp phần tích lũy chất béo. Thêm vào đó, tác hại của rượu được xem như làm hủy hoại mitochondria (các ty thể có chứa ATP và các enzyme liên quan đến các hoạt động chuyển hóa tế bào) và cấu trúc tế bào; dần dần sẽ làm sút kém cơ chế năng lượng tế bào. Mặt khác, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có thể do số lượng lớn các năng lượng không được chuyển hóa tồn đọng ở tế bào gan. Thoái hóa mỡ gan có thể được hồi phục, và xét về phương diện nào đó có thể không tiến triển thêm nếu như chấm dứt hoặc tẩy trừ được các nguyên nhân gây nên bệnh này.

Đôi khi gan nhiễm mỡ nặng thường kèm theo chứng viêm gan -thường được gọi là steatohepatitis. Cách chữa trị viêm gan nhiễm mỡ do rượu (ASH) và viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH) phụ thuộc vào sức dai dẳng và tính nguy hiểm của nguyên nhân gây nên. Những thương tổn bệnh lý ở hai tình trạng này là tương tự nhau. Tuy vậy, mức độ phản ứng lại khả năng viêm thay đổi rõ rệt và có thể không tương quan với mức tích lũy chất béo. Chứng nhiễm mỡ (hiện tượng giữ lại lipid) và sự phá hủy của viêm gan nhiễm mỡ có thể là những giai đoạn phát triển tiếp theo của bệnh gan nhiễm mỡ.

Gan bị viêm nặng và mức độ nhiễm mỡ cao thường phát triển tới hình thức nguy hiểm hơn. Hiện tượng tế bào gan phồng lên và hoại tử ở các mức độ khác nhau thường xuất hiện ở giai đoạn này. Tế bào gan bị sưng và chết gây nên sự hoạt hóa tế bào hình sao và đây là nhân tố mấu chốt gây nên chứng xơ gan. Mức độ xơ hóa có thể thay đổi lớn. Xơ mao mạch hình sin là phổ biến nhất, đặc biệt là ở người lớn, và chiếm ưu thế ở vùng 3 gần những tĩnh mạch gan cuối cùng.

Tiến triển tới bệnh xơ gan còn phụ thuộc vào số lượng chất béo, mức độ viêm gan nhiễm mỡ và rất nhiều những yếu tố cảm quan khác nữa. Trong trường hợp bị gan nhiễm mỡ do sử dụng rượu, thời kỳ chuyển giao sang xơ gan có liên quan tới lượng rượu tiếp tục sử dụng đã được chứng minh, nhưng đối với những bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ không do sử dụng rượu thì tiến trình này chưa rõ ràng.

CHẨN ĐOÁN GAN NHIỄM MỠ

Siêu âm chẩn đoán gan nhiễm mỡ

Siêu âm chẩn đoán gan nhiễm mỡ

Hầu hết bệnh nhân thường không có triệu chứng gì và thường được phát hiện bệnh ngẫu nhiên nhờ khám thấy chức năng gan không bình thường hay gan sưng trong các lần kiểm tra sức khỏe tình cờ. Sinh hóa gan tăng lên thường được thấy trong 50% các bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ nhẹ. Ở các trường hợp gan nhiễm mỡ không do sử dụng rượu thì lượng huyết thanh ALT thường cao hơn lượng AST; và trường hợp ngược lại thường thấy ở những người bị gan nhiễm mỡ do dùng rượu (AST: ALT nhiều hơn 2:1).

Nghiên cứu hình ảnh thường được sử dụng trong quá trình đánh giá bệnh. Chẩn đoán bằng phương pháp siêu âm cho thấy hiện tượng gan sáng màu và tiếng dội echo tăng lên. Hình ảnh y học có thể giúp trong việc chẩn đoán gan nhiễm mỡ. Với việc chụp cắt lớp điện toán (CT), gan nhiễm mỡ có biểu hiện độ đậm thấp hơn lá lách; còn khi tạo ảnh cộng hưởng từ (MRIs) thì chất béo sáng lên. Tuy vậy, không có hình ảnh y học nào có thể giúp phân biệt được thoái hóa mỡ nhẹ và trường hợp gan nhiễm mỡ nặng không do rượu. Chẩn đoán mô học bằng sinh thiết gan được thực hiện khi việc đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh được yêu cầu.

PHÒNG TRÁNH VÀ ĐIỀU TRỊ GAN NHIỄM MỠ

Việc điều trị gan nhiễm mỡ phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra nó, và nhìn chung, xử lý được nguyên nhân gây ra bệnh vào giai đoạn đầu sẽ giúp làm đảo ngược tiến trình thoái hóa mỡ.

BIẾN CHỨNG GAN NHIỄM MỠ

Biến chứng gan nhiễm mỡ

Biến chứng gan nhiễm mỡ

Gần 10% các trường hợp gan nhiễm mỡ do sử dụng rượu đã bị xơ gan sẽ phát triển thành bệnh ung thư biểu mô tế bào gan. Nhìn chung, tỷ lệ mắc phải ung thu gan ở những người bệnh gan nhiễm mỡ không dùng rượu chưa xác định được số lượng, song khả năng liên quan đã được chứng minh rõ ràng.

>> Xem thêm: Siêu âm xác định gan nhiễm mỡ

>> Xem thêm: Không nên quá chủ quan với bệnh gan nhiễm mỡ

DỊCH TỄ HỌC GAN NHIỄM MỠ

Nhìn chung, mức độ phổ biến của bệnh gan nhiễm mỡ vào khoảng 10% đến 24% dân số các nước. Tuy vậy, theo quan sát, bệnh này rơi vào khoảng 75% những người béo phì dù không có bằng chứng nào về lượng rượu họ sử dụng, 35% những người này tiến triển thành bệnh gan nhiễm mỡ không do dùng rượu,. Gan nhiễm mỡ là nguyên nhân phổ biến nhất khi phát hiện chức năng gan không bình thường khi kiểm tra ở nước Mỹ. Người Mỹ gốc Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và người Mỹ gốc Âu có tần số tăng huyết thanh aminotransferase cao hơn nhóm người Mỹ gốc Phi, song mức độ phổ biến của bệnh gan nhiễm mỡ giữa các chủng tộc khác nhau vẫn chưa được khẳng định.

Phòng khám gan kim mã

HÃY ĐỂ CHUYÊN GIA TƯ VẤN CHO BẠN

Chúng tôi luôn mong muốn bênh nhân thuận tiện và được tư vấn trong thời gian phản hồi nhanh nhất. Hãy phản hồi cho chúng tôi để chúng tôi có thê phục vụ bạn tốt nhất